Je hoort het overal: de arbeidsmarkt is krap. Werkgevers zitten te springen om mensen. Vacatures staan maanden open. En toch lopen er bij mij mensen rond die al jaren geen vaste baan kunnen vinden. Dat wringt. Want als de markt zo krap is, waarom staan zij dan nog steeds aan de zijlijn? In deze post probeer ik dat te ontrafelen — vanuit mijn eigen praktijk, met de cijfers die ik dagelijks zie.
Krapte is niet gelijk verdeeld
De krapte die werkgevers ervaren, zit in specifieke sectoren en specifieke functies. IT, techniek, zorg, onderwijs. Functies die vragen om diploma’s, certificaten of jarenlange ervaring. Dat zijn niet de functies waarvoor mijn mensen direct in aanmerking komen. De krapte die politici en media beschrijven, gaat over een andere arbeidsmarkt dan de markt waar ik in opereer. Dat is geen klagen, dat is gewoon een feit.
Wat ik zie in mijn eigen boekhouding
Ik heb dit jaar gekeken naar onze plaatsingsresultaten. Van de mensen die bij ons instromen, heeft gemiddeld 40 procent na twaalf maanden een betaalde baan — al dan niet met loonkostensubsidie. Dat klinkt misschien laag, maar voor deze doelgroep is het een serieuze prestatie. De andere 60 procent werkt via ons, in een beschermde omgeving of op detacheringsbasis. Ze leveren waarde, ze verdienen een inkomen, maar ze tellen niet mee in de officiële werkloosheidscijfers. Ze zijn onzichtbaar in het debat over krapte.
De media-framing irriteert me
Als ik berichten lees over de krappe arbeidsmarkt — en volgens de NOS is die krapte al langere tijd een dominant thema in het nieuws — dan mis ik structureel een deel van het verhaal. Er wordt gesproken over werkgevers die niet kunnen vinden wat ze zoeken. Zelden over de mensen die niet gevonden worden, ook al zijn ze beschikbaar. Die asymmetrie zit me dwars. Krapte voor de een is onzichtbaarheid voor de ander.
Waarom reguliere werkgevers toch niet instappen
Ik spreek regelmatig met HR-managers die zeggen dat ze openstaan voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Maar als ik dan vraag of ze willen meedoen aan een proefplaatsing, haken velen af. De redenen die ik hoor:
- Te veel begeleiding nodig
- Onzekerheid over productiviteit
- Angst voor gedoe bij uitstroom
- Onduidelijkheid over subsidies en regelingen
Dat zijn reële bezwaren. Ik ga ze niet wegwuiven. Maar ze zijn ook oplosbaar, mits je bereid bent om er tijd in te steken. En daar wringt het: tijd is precies wat HR-afdelingen niet hebben in een krappe markt.
Loonkostensubsidie lost het niet op
Ik geloof in loonkostensubsidie als instrument, maar ik geloof er niet blind in. De administratieve last is aanzienlijk. Gemeenten hanteren verschillende regels, verschillende drempels, verschillende formulieren. Ik heb een medewerker die bijna een dag per week kwijt is aan het bijhouden van subsidieaanvragen en herbeoordelingen. Die kosten zie je nooit terug in de businesscase die beleidsmakers presenteren. De subsidie dekt een deel van de loonkosten, maar niet de overhead die erbij komt.
Wat sociale ondernemers anders doen
Wij bouwen aan iets wat reguliere werkgevers niet bouwen: een omgeving waar mensen kunnen groeien zonder direct aan marktstandaarden te voldoen. Dat kost geld en dat kost geduld. Maar het levert ook iets op wat je niet in kwartaalcijfers terugziet. Minder uitval, meer stabiliteit, mensen die na twee jaar bij ons wél doorstromen naar een reguliere baan. De route is langer, maar hij bestaat. Het probleem is dat de financiering van die route altijd onder druk staat, juist omdat de opbrengsten vertraagd zichtbaar zijn.
Wat er echt nodig is
Ik ben niet naïef genoeg om te denken dat één blogpost iets verandert. Maar als ik één ding zou willen dat anders gaat, is het dit: stop met praten over de arbeidsmarkt als één geheel. Er zijn meerdere arbeidsmarkten. Die van de schaarse specialist en die van de mens met een rugzakje. Beleid dat werkt voor de een, werkt niet automatisch voor de ander. Wat wij nodig hebben is geen extra subsidielaag, maar eerlijkere aanbestedingen, langere contracten en opdrachtgevers die durven te rekenen met een iets langere aanlooptijd. Dat is geen liefdadigheid. Dat is gewoon slim inkopen.
Tot slot
De krappe arbeidsmarkt is een kans — maar alleen als we hem eerlijk verdelen. Zolang de mensen die ik begeleid structureel buiten beeld blijven in het maatschappelijke debat, is die kans een kans voor anderen. Ik blijf dat benoemen, ook als het ongemakkelijk is. Niet omdat ik van opstandigheid hou, maar omdat de cijfers in mijn eigen boekhouding me daartoe dwingen.